برنامهریزی کنکور ۱۴۰۶ قرار نیست یه جدول قشنگ روی دیوار باشه. باید برنامه‌ای باشه که با یه هفتهٔ بد هم سرپا بمونه. اینجا می‌گیم چطور بچینیش.
اگه قرار باشه حرف کل این مقاله تو یه پاراگراف جا بشه، این میشه: از وضعیت واقعی خودت شروع کن، نه از برنامهٔ رتبه‌یکِ پارسال. ساعتی رو بنویس که واقعاً می‌خونی. هر مبحث رو تا آخرش ببر، یعنی تا تست و مرور، نه فقط خوندن. برای مرور جای ثابت بذار. و برنامه‌ات طوری باشه که اگه یه روز نخوندی، کارها روی هم تلنبار نشن.
احتمالاً این صحنه رو دیدی، یا خودت توش بودی. اول مهر یه برنامهٔ ده‌ساعته با ماژیک رنگی نوشتی. هفتهٔ اول عالی بود. هفتهٔ دوم دو روز سرما خوردی و برنامه سه روز عقب افتاد. هفتهٔ سوم دیگه سراغش نرفتی، چون هر بار نگاهش می‌کردی فقط یادت می‌افتاد چقدر عقبی.
مشکل از تو نبود. اون برنامه برای آدمی نوشته شده بود که هیچ‌وقت مریض نمی‌شه، مهمون نداره و هیچ روزی حوصله‌اش سر نمی‌ره. چنین آدمی وجود نداره. پس بیا برنامه رو برای آدم واقعی بنویسیم.
قبل از اینکه جدول بکشی، این سه تا رو بدون
اولیش پایه و رشته‌ته. واضح به نظر می‌رسه، ولی کم نیستن بچه‌هایی که برنامهٔ یه دوازدهمی تجربی رو برمی‌دارن در حالی که یازدهم ریاضی‌ان. پشت‌کنکوری هم که باشی، تقریباً همون وضع دوازدهمی رو داری: کل سرفصل‌های دهم تا دوازدهم جلوته، و برنامهریزی پشت‌کنکوری‌ها چند تا چالش خاص خودش رو هم داره. هر رشته هم جنس خودش رو داره؛ برنامهریزی کنکور تجربی، برنامهریزی کنکور ریاضی و برنامهریزی کنکور انسانی رو جدا نوشتیم.
دومی هدفته. کنکور سراسری با امتحان نهایی فرق داره. برای کنکور، وزن اصلی روی درسهای اختصاصی رشتهات از دهم تا دوازدهمه. برای امتحان نهایی، همهٔ درسهای همون پایه مهم‌ان. اگه هر دو برات مهمه، باید بدونی کدوم اولویت داره و برنامه رو حول همون بچینی. نمرهٔ نهایی هم توی کنکور اثر داره؛ امتحان نهایی و کنکور رو چطور با هم جلو ببری و برنامهریزی امتحانات دی رو جدا گفتیم.
سومی، که از همه سخت‌تره چون صداقت می‌خواد: تا الان چی خوندی؟ «سر کلاس یه بار شنیدم» با «خوندم و تستش رو هم زدم» یکی نیست. فصلی که واقعاً خوندی لازم نیست از صفر شروع بشه، مرورش کافیه. ولی اگه فقط شنیدیش، بهتره به خودت دروغ نگی و از آموزش شروع کنی.
روزی چند ساعت؟ عددی که واقعاً می‌خونی
رایج‌ترین اشتباه اول سال عدد بلندپروازانه‌ست. اگه الان روزی سه ساعت می‌خونی، برنامهٔ هشت‌ساعته از فردا یه هفته دووم میاره و بعدش فقط احساس شکست برات می‌مونه.
عددی رو انتخاب کن که مطمئنی چهار هفته پشت سر هم ازش برمیای. بعد کم‌کم ببرش بالا. روزهای مدرسه رو هم از روزهای تعطیل جدا کن؛ معلومه که جمعه میشه بیشتر از سه‌شنبه‌ای خوند که تا ساعت دو مدرسه بودی، ولی نه دو برابر؛ اینجا گفتیم از یه روز تعطیل چطور استفاده کنی. اگه نمی‌دونی عدد درست برای تو چنده، ابزار محاسبهٔ ساعت مطالعهٔ روزانه برای کنکور با چند تا سؤال یه عدد واقع‌بینانه بهت میده.
یه نکتهٔ دیگه هم هست. عدد ساعتت رو هر روز عوض نکن. اگه یه روز حالت خوب نبود، همون روز رو سبک کن، نه کل برنامه رو. عدد همیشگی رو فقط وقتی عوض کن که چند هفته دیدی واقعاً با واقعیتت جور نیست. توی آرکا هم برای همین ساعت همیشگی هفته‌ای یه بار عوض میشه، ولی سبک کردن «امروز» همیشه ممکنه.
درسهای دهم و یازدهم رو کِی بخونم؟
این سؤال هر سال تکرار میشه و معمولاً دو جور جواب غلط داره. بعضی‌ها فقط درسهای امسال رو با کلاس جلو می‌برن و پایه‌ها رو می‌ذارن برای «عید» یا «بعد از امتحانای نهایی». بعضی‌ها هم اون‌قدر می‌چسبن به پایه که از کلاس عقب می‌مونن. هر دو گروه آخر سال به یه جا می‌رسن: یه کوه درس نخونده و چند ماه وقت.
راه بهتر اینه که دو تا مسیر رو کنار هم ببری. درسهای سال‌های قبل رو به ترتیب خودشون، فصل به فصل جلو ببر. درسهای امسال رو هم‌پای کلاس، پخش‌شده تو کل سال. هر روز یه سهم از هر دو می‌خونی، به نسبتی که هر دو با هم تموم بشن. این‌طوری نه از کلاس عقب می‌مونی، نه پایه‌ها رو برای آخر سال نگه می‌داری.
برنامهٔ آرکا برای هدف کنکور دقیقاً همین‌طوری ساخته میشه و این ترتیب رو تا آخر سال حفظ میکنه. ولی اگه خودت برنامه می‌نویسی هم همین منطق جواب میده.
خوندن یه مبحث یعنی چهار تا کار، نه یکی
وقتی می‌گی «فصل دو شیمی رو خوندم»، دقیقاً منظورت چیه؟ خیلی وقت‌ها یعنی درسنامه رو خوندم. ولی یه مبحث وقتی واقعاً تموم میشه که چهار مرحله رو رد کرده باشه: آموزش، تمرین، مرور و در آخر یه آزمون کوتاه که نشون بده بلدی.
ترتیبش هم مهمه. تست زدن روی مبحثی که هنوز آموزشش رو ندیدی فقط وقتت رو می‌گیره و اعتمادبه‌نفست رو. و مرور نکردن مبحثی که خوب یاد گرفتی یعنی یه ماه بعد نصفش رو از دست دادی. اگه می‌خوای ببینی از کجا بفهمی یه مبحث رو واقعاً یاد گرفتی، این راهنمای آزمون و مرور رو بخون.
مرور همون جاییه که بیشتر برنامه‌ها کم میارن
یه برنامه که هر روزش فقط درس تازه‌ست، در عمل برنامهٔ فراموش کردنه. چیزی که امروز خوندی، بدون مرور، چند هفته بعد بیشتر جزئیاتش از ذهنت رفته. چند تا مرور کوتاه با فاصلهٔ چندروزه خیلی بیشتر از یه مرور طولانی شب امتحان تو ذهنت می‌مونه.
پس برای مرور وقت ثابت بذار و اسمش رو «وقت اضافه» نذار. روزی که فقط درس جدید خوندی و مرور رو گذاشتی برای بعد، روز کاملی نبوده.
با آزمون‌های قلمچی، ماز یا خیلی سبز چیکار کنم؟
اگه تو یکی از این آزمون‌ها شرکت می‌کنی، یه تصمیم مهم داری: برنامه‌ات رو با بودجه‌بندی همون آزمون جلو ببری یا مستقل ازش؟ هر دو راه درسته، به شرطی که یکی رو انتخاب کنی و قاطی‌شون نکنی. بدترین حالت اینه که نصف هفته طبق برنامهٔ خودت بخونی و نصفش طبق بودجهٔ آزمون، و آخرش هیچ‌کدوم تموم نشه. تاریخ همهٔ آزمون‌ها رو توی تقویم آزمون‌های قلمچی، ماز و خیلی سبز ببین. اینجا مفصل گفتیم چطور طبق بودجه‌بندی آزمون‌های آزمایشی برنامه بریزی.
روزهای بد رو هم از قبل حساب کن
هیچ برنامه‌ای بدون روز بد اجرا نمی‌شه. سؤال این نیست که عقب می‌افتی یا نه؛ اینه که برنامه‌ات بعدش چیکار میکنه.
برنامه‌ای که هر مبحثش به یه تاریخ چسبیده، با دو روز مریضی سه روز کار عقب‌افتاده روی هم تلنبار میکنه. ولی اگه مبحث‌ها رو مثل یه صف ببینی، روزی که نخوندی فقط صف یه قدم عقب می‌ره. فردا از همون جایی ادامه میدی که بودی، بدون اینکه دیروز رو هم روی امروز بذاری. این فرق کوچیکی به نظر میاد، ولی همون چیزیه که تعیین میکنه بهمن ماه هنوز برنامه داری یا نه. دربارهٔ جبران عقب‌افتادگی از برنامهٔ درسی جدا نوشتیم.
آخر هفته فقط دو تا عدد رو نگاه کن
لازم نیست هر شب خودت رو بازجویی کنی. هفته‌ای یه بار دو تا عدد رو نگاه کن، و فقط مراقب باش این دو تا رو با هم قاطی نکنی.
عدد اول اینه که چقدر از کارهای برنامه‌ات رو انجام دادی. این می‌گه چقدر پای کار بودی. عدد دوم درصد تست‌هاته، یعنی از سؤال‌هایی که زدی چند تاش درست بوده. این یکی می‌گه چقدر بلدی.
اگه همهٔ کارها رو زدی ولی درصدت پایینه، مشکل تنبلی نیست، روش خوندنه؛ احتمالاً آموزش رو سرسری رد کردی یا تمرینت کم بوده. اگه درصدت خوبه ولی نصف کارها مونده، مشکل کمبود وقته، نه ضعف درسی؛ برنامه برای وقتت زیادیه. این دو تا مشکل دو راه‌حل کاملاً جدا دارن و اگه یکی رو جای اون یکی درمان کنی، فقط خسته‌تر می‌شی.
تنهایی نرو
برنامه رو خودت اجرا می‌کنی، ولی لازم نیست تنها باشی. یکی که وقتی گیر کردی جوابت رو بده و وقتی خسته شدی برنامه رو باهات سبک کنه، خیلی فرق ایجاد میکنه. اگه بین مشاور حضوری و آنلاین و هوشمند مرددی، مقایسهٔ مشاور حضوری، آنلاین و هوشمند رو بی‌تعارف نوشتیم.
هم‌پایه‌هات هم می‌تونن کمک کنن، به شرطی که درست ازشون استفاده کنی. درس خوندن گروهی کِی کمکت میکنه و کِی فقط وقتت رو می‌گیره، سؤالیه که ارزش داره قبل از عضو شدن تو هر گروهی جوابش رو بدونی.
از کجا شروع کنم؟
اگه می‌خوای ببینی برنامهٔ پایه و رشتهٔ خودت چه شکلی میشه، ابزار ساخت برنامه درسی کنکور بدون ثبت‌نام یه برنامهٔ نمونه نشونت میده. شمارش معکوس کنکور ۱۴۰۶ هم دقیق می‌گه چقدر وقت داری، که معمولاً از چیزی که فکر می‌کنی بیشتره.
اگه داری بین اپ‌های برنامهریزی انتخاب می‌کنی، این معیارها برای انتخاب اپلیکیشن برنامهریزی کنکور کمکت میکنه. و اگه دلت می‌خواد این کارها رو یکی برات انجام بده، آرکا برنامهٔ روزانه‌ات رو از وضعیت واقعی خودت می‌سازه، هر روز با سرعتت تنظیمش میکنه و وقتی عقب افتادی خودش ترتیب رو جابه‌جا میکنه؛ امکانات آرکا رو ببین. میتونی رایگان شروع کنی و اول با مشاور هوشمند آرکا دربارهٔ برنامه‌ات حرف بزنی.
سوالات متداول
الان شروع کنم برای کنکور ۱۴۰۶ دیر نیست؟
نه. برنامهریزی دیر هم ممکنه، فقط باید واقعبینانهتر باشه. هر چی وقت کمتری داری، اولویت با درسهای اختصاصی و مبحثهاییه که نیمهکاره خوندی. چیزی که واقعاً دیر میکنه، صبر کردن برای «یه شروع کامل» از شنبهٔ بعده.
برنامهٔ رتبهبرترها رو کپی کنم خوبه؟
از روشهاشون یاد بگیر، ولی برنامهشون رو کپی نکن. اون برنامه برای سطح، ساعت و شرایط خودشون نوشته شده بود. عدد ساعت و ترتیب درسها باید مال خودت باشه.
برنامهٔ هفتگی بهتره یا روزانه؟
هر دو، ولی برای دو کار مختلف. برنامهٔ هفتگی دید کلی بهت میده که این هفته قراره به کجا برسی. ولی کاری که هر روز انجام میدی باید روزانه چیده بشه، چون ظرفیت هر روزت فرق میکنه و یه روز بد نباید کل هفته رو خراب کنه.
درسهای عمومی رو کجای برنامه بذارم؟
برنامهٔ کنکور آرکا روی درسهای اختصاصی رشتهات ساخته میشه. برای عمومیها میتونی توی برنامهٔ روزانه کار شخصی اضافه کنی، یا از مشاور هوشمند آرکا بپرسی با ساعتی که داری چطور جاشون بدی.
